Wat is reflectiegraad?
De reflectiegraad (ρ) is het deel van het invallende licht dat door een oppervlak wordt teruggekaatst. De formule is ρ = Φ_gereflecteerd / Φ_invallend. In een lichtplan gebruikt u deze waarde als invoer voor benuttingsfactor, luminantie, UGR en ruimteberekening. De calculator helpt een verdedigbare projectaanname kiezen; hij bewijst niet dat een ruimte normconform is en vervangt geen productspecificatie, meting of softwaremodel.
Directe projectroute
- Kies het oppervlak: plafond, wand, vloer, werkblad of groot glasvlak.
- Gebruik een verdedigbare rho-aanname op basis van materiaal, kleur, glans en vervuiling.
- Reken daarna ruimteverlichting met oppervlak, lumen, MF en CU.
- Controleer comfort via UGR, gelijkmatigheid en eventueel daglicht.
Reflectiegraden en verlichtingskwaliteit
Gebruik de volgende waarden als veelgebruikte startpunten voor interieuroppervlakken:
- Plafond: ρ ≥ 0,70 (wit of zeer lichtgrijs)
- Muren: ρ ≥ 0,50 (licht gekleurd)
- Vloer: ρ ≥ 0,20 (mag donkerder zijn)
- Werkblad / bureau: ρ tussen 0,20 en 0,60 (vermijd spiegelend oppervlak)
Deze waarden zijn aannames voor de berekening. In professionele software (DIALux, Relux) moeten ze aansluiten op de gekozen afwerking en projectspecificatie.
Typische reflectiegraden per materiaal
- Wit gestuukt plafond: ρ = 0,70 – 0,85
- Lichtgrijze systeemwand: ρ = 0,50 – 0,65
- Onbehandeld beton: ρ = 0,20 – 0,40
- Donker hout (notenhout): ρ = 0,10 – 0,20
- Licht laminaat / PVC: ρ = 0,30 – 0,50
- Donker tapijt: ρ = 0,05 – 0,15
- Witte tegels: ρ = 0,60 – 0,75
- Baksteenmuur (rood): ρ = 0,15 – 0,25
Invloed op de verlichtingsberekening
Reflectiegraden beïnvloeden twee belangrijke aspecten van de verlichtingsberekening:
- Benuttingsfactor (CU) — De CU bepaalt welk deel van de lichtstroom van de armaturen daadwerkelijk het werkvlak bereikt. Hogere reflectiegraden verhogen de CU, waardoor met minder lichtstroom dezelfde verlichtingssterkte bereikt wordt.
- Achtergrondluminantie (Lb) — In de UGR-formule verhoogt een hogere Lb de noemer, waardoor de UGR-waarde daalt. Lichte wanden en plafonds zorgen dus voor minder verblinding.
Effect op energieverbruik
Door reflectiegraden te verbeteren kan een ontwerp soms met minder armatuurlumen toe, maar het effect is projectspecifiek. Een lichter plafond of lichtere wand kan de benutting verbeteren; hoeveel dat oplevert volgt pas uit berekening of meting. In de praktijk betekent dit:
- donkere wanden kunnen meer armatuurlumen of andere lichtverdeling vragen;
- schilderwerk kan nuttig zijn, maar moet naast UGR, contrast en onderhoud worden beoordeeld;
- bij renovatie hoort oppervlaktekleur in dezelfde afweging als armatuurkeuze en regeling.
Meting in de praktijk
De reflectiegraad kan in de praktijk gemeten worden met een luxmeter: meet de verlichtingssterkte op het oppervlak (Ei) en de verlichtingssterkte gereflecteerd door het oppervlak (Er). De reflectiegraad is dan ρ = Er / Ei. Gebruik een grijskaart als referentie voor nauwkeurigere metingen. Professionele reflectiemeters (spectrofotometers) geven een nog nauwkeuriger resultaat.