Woordenlijst — Verlichtingsbegrippen

Het complete verlichtingstoestel inclusief behuizing, optiek, driver/voorschakelapparaat en lichtbron. Beschermt en richt het licht.

Biologisch dag-nachtritme dat door lichtblootstelling kan worden beinvloed; gebruik deze term als routekaart naar HCL, M-EDI, CCT-keuze, besturing en projectbesluitvorming.

De verhouding (%) tussen de verlichtingssterkte binnenshuis en de gelijktijdige horizontale verlichtingssterkte buiten onder een gestandaardiseerde bewolkte hemel.

Teeltlichtmaat voor de dagelijkse PAR-fotonensom op gewasniveau, uitgedrukt in mol/m²/dag. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; gewasstrategie, PPFD, energie en lux/lumen-onderscheid horen op de gekoppelde routes.

Snelle variaties in lichtoutput die zichtbaar of meetbaar kunnen zijn. Beoordeling gebeurt onder meer met PstLM en SVM.

Beoordeling van mogelijke risico's van optische straling uit lichtbronnen en armaturen, onder meer via de IEC 62471-reeks.

De verhouding tussen de minimale en gemiddelde verlichtingssterkte op een werkoppervlak. Een waarde dichter bij 1 betekent gelijkmatiger licht.

De kleurindruk van wit licht, uitgedrukt in Kelvin (K). Warm wit ligt vaak rond 2700K; koel of daglichtwit ligt vaak rond 5000-6500K.

Een maat (Ra 0–100) voor hoe natuurgetrouw kleuren onder een lichtbron worden weergegeven, vergeleken met een referentielichtbron (daglicht of gloeilicht).

De hoeveelheid licht die een lichtbron in een specifieke richting uitzendt, uitgedrukt in candela (cd). Eén candela is gelijk aan één lumen per steradiaal; candela is dus de lichtsterkte eenheid.

De totale hoeveelheid zichtbaar licht die een lichtbron in alle richtingen uitzendt, uitgedrukt in lumen (lm).

Ongewenst kunstlicht buiten het beoogde gebied, tijdvenster of kijkveld. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; buitenlicht, normcontext, tuinontwerp, CCT en bundelrichting horen op de gekoppelde hoofdpagina’s.

De helderheid van een oppervlak zoals waargenomen door het menselijk oog, uitgedrukt in candela per vierkante meter (cd/m²).

Maat voor lichtblootstelling gewogen naar melanopische gevoeligheid; gebruik deze woordenlijstpagina als definitie en routekaart naar HCL, CCT-keuze, lichtbesturing en circadiane context.

Verlichtingsconcept dat visuele kwaliteit combineert met timing, spectrum en verticale lichtblootstelling voor beter passende dag- en avondscenario’s.

Een correctiefactor (0–1) die rekening houdt met lichtverlies door veroudering van lampen, vervuiling van armaturen en ruimteoppervlakken.

Teeltlichtmaat voor fotosynthetisch bruikbare fotonen op gewasniveau, uitgedrukt in µmol/m²/s. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; gewasplan, DLI, energie en lux/lumen-onderscheid horen op de gekoppelde routes.

Het deel van het invallende licht dat door een oppervlak wordt teruggekaatst. Gebruik de werkelijke waarde als projectaanname voor ruimteverlichting, luminantie en UGR.

Bewegingsartefact waarbij bewegende objecten door tijdsvariatie in licht stilstaand, vertraagd of schokkerig kunnen lijken.

De hoek waarbinnen een lichtbron meer dan 50% van zijn maximale lichtsterkte uitzendt. Een smallere hoek geeft een geconcentreerdere bundel.

Een maat voor directe verblinding door verlichtingsarmaturen in een binnenruimte. Lagere waarden wijzen doorgaans op minder hinderlijke verblinding.

De hoeveelheid licht die op een oppervlak valt, uitgedrukt in lux (lx). Eén lux is gelijk aan één lumen per vierkante meter.

Veiligheidsclassificatie (klasse I, II of III) die aangeeft hoe een armatuur beschermt tegen elektrische schokken.

De verdeling van verlichtingscircuits over aparte groepen (automaten) in de verdeelkast, conform NEN 1010.

Classificatie (IK00–IK10) voor de mechanische bescherming van armaturen tegen stoten en slagen, volgens IEC 62262.

Classificatiesysteem (IP XY) voor de bescherming van armaturen tegen het binnendringen van stof (X: 0–6) en water (Y: 0–9).

Het oppervlak van de dwarsdoorsnede van een elektrische geleider, uitgedrukt in mm². Bepaalt de stroombelastbaarheid van de kabel.

Het verlies aan spanning over een kabel door de elektrische weerstand van de geleider. Uitgedrukt in volt (V) of percentage (%).

De maximale stroom (in ampère) die een kabel continu kan voeren zonder dat de temperatuur van de geleider de toelaatbare grens overschrijdt.

De tijdsperiode (in maanden of jaren) waarin een investering in nieuwe verlichting indicatief wordt afgezet tegen besparingen op energie- en onderhoudskosten.

Het geïnstalleerde verlichtingsvermogen per vierkante meter, uitgedrukt in W/m². Gebruik dit als energie- en ontwerpindicator, niet als zelfstandig BENG-bewijs.

Artikel 6.3 van het Arbobesluit is de wettelijke laag voor daglicht en kunstlicht op arbeidsplaatsen. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; uitleg, vergelijking en technische controles horen op de gekoppelde routes.

Bijna Energieneutrale Gebouwen: Nederlandse energieprestatie-eisen voor nieuwbouw, volgens RVO van kracht voor vergunningaanvragen sinds 1 januari 2021.

Nederlandse fiscale regeling voor ondernemers waarbij een deel van de investering in aangewezen energiezuinige bedrijfsmiddelen extra aftrekbaar kan zijn.

Nederlandse normlaag voor elektrische veiligheid van laagspanningsinstallaties. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; ontwerp, kabel, spanningsval, Iz, installatiemethode, groepen en beveiliging horen op de gekoppelde routes.

Nederlandse norm voor veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en veilig werken aan of nabij laagspanningsinstallaties. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; beheer, inspectie, onderhoud en werkveiligheid horen op de gekoppelde routes.

Europese norm voor verlichting van arbeidsplaatsen binnenshuis. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; uitleg, taakwaarden, berekening, UGR, gelijkmatigheid en CRI horen op de gekoppelde routes.

Europese norm voor de lichttechnische uitwerking van noodverlichting, vluchtrouteverlichting, open-ruimteverlichting en verlichting bij bijzonder risico.

Verlichtingssysteem dat bij uitval van de normale verlichting helpt om personen veilig te laten oriënteren en vluchten. In Nederland beoordeeld via Bbl, Arbobesluit, NEN-EN 1838 en NEN-EN 50172.

Nederlandse Technische Afspraak voor de bepaling van de energieprestatie van nieuwe en bestaande gebouwen.

Noodverlichting voor routes waar personen bij uitval van de normale verlichting veilig naar een uitgang moeten kunnen bewegen.

Classificatieproces waarbij LED-chips worden gesorteerd op kleur, helderheid en spanning. SDCM (MacAdam-ellipsen) geeft de kleurconsistentie aan.

EU-classificatiesysteem A-G voor de energieprestatie van lichtbronnen. Het label helpt producten vergelijken, maar beoordeelt niet het complete lichtontwerp.

Tijdstip (in uren) waarop de lichtstroom van een LED is afgenomen tot 70% (L70) resp. 80% (L80) van de oorspronkelijke waarde.

Het halfgeleiderelement (diode) dat licht uitzendt bij stroomdoorgang. De kern van elke LED-lichtbron.

De lichtstroom per watt opgenomen vermogen, uitgedrukt in lm/W. Lees altijd of het getal voor een lichtbron, lamp, armatuur of compleet systeem geldt.

Een renovatieroute waarbij een bestaande installatie of armatuur deels behouden blijft en een nieuwe lichtbron, driver of component wordt ingepast.

Het afvoeren van warmte uit LED-armaturen ter bescherming van de LED-chip en verlenging van de levensduur.

Apparaat dat de lichtbron elektrisch voedt of begrenst. Bij LED gaat het meestal om een driver; bij TL en HID om een voorschakelapparaat.

Internationale standaard voor verwisselbare, interoperabele LED-lichtmodules en -connectoren. Maakt LED-armaturen toekomstbestendig en circulair.

Analoge dimmethode waarbij een stuurspanning de lichtoutput van een dimbare driver of armatuur beinvloedt.

Sensortechnologie die verlichting automatisch aan- of uitschakelt op basis van de aanwezigheid van personen in een ruimte.

Besturingsconcept waarbij lichtniveau, zones of scenes reageren op bezetting, daglicht, tijd, taak of beheerdata. Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart; systeemkeuze en businesscase horen op de primaire lichtbesturingroutes.

DALI-2 specificatie voor armatuur- en driverdata; gebruik deze term als routekaart naar certificering, planning, beheerplatform en Zhaga-D4i context.

Besturingsstrategie waarbij kunstlicht wordt gedimd of geschakeld op basis van beschikbaar daglicht in de ruimte.

Digitaal communicatieprotocol voor individuele aansturing van verlichtingsarmaturen. DALI-2 is de uitgebreide versie met sensoren en noodverlichting.

Internationale standaard (ISO/IEC 14543) voor gebouwautomatisering, inclusief integrale besturing van verlichting, HVAC en zonwering.