Overzicht van DALI-2 componentrollen, adressering en systeemgrenzen. Gebruik officiële DALI Alliance-bronnen en fabrikantgegevens voor productspecificaties en projectcontrole.
Referentie: DALI Alliance: Key Features & Dimming; Sensors; DiiA(SE)001a, Specifying With DALI — A Lighting Designer’s Guide
Kort antwoord
Gebruik deze tabel voor DALI-2 adressen, lijnen, groepen, scènes en busgrenzen. De tabel helpt bij planning; commissioning en fabrikantdata blijven bepalend.
Gebruik deze tabel voor
Controleer vooral
Let op
Projectkader
Laatste controle: 2026-05-13
Bronnen en controle
NEN-cataloguspagina voor digitale adresseerbare verlichtingsinterface, deel 101.
https://www.nen.nl/nen-en-iec-62386-101-2023-en-fr-305469DALI (Digital Addressable Lighting Interface) is het internationaal gestandaardiseerde protocol voor digitale verlichtingsbesturing in utiliteitsgebouwen. Het protocol is vastgelegd in de IEC 62386-reeks en wordt in Nederland breed toegepast in kantoren, scholen, ziekenhuizen, winkels en industriële omgevingen. DALI-2 heeft een certificeringsprogramma van de DALI Alliance. Controleer certificering per merk, product-ID en relevante versie in de officiële productdatabase; certificering van losse componenten garandeert niet dat een compleet project correct werkt.
DALI ondersteunt tweerichtingscommunicatie. Welke status- en meetgegevens beschikbaar zijn, hangt af van control gear, control devices, controller en configuratie. Vergelijk dit met 0-10V op basis van de functies die het project nodig heeft; protocolkeuze alleen bewijst geen onderhouds-, energie- of BENG-resultaat.
| Kenmerk | DALI-1 (IEC 60929 Annex E) | DALI-2 (IEC 62386) |
|---|---|---|
| Standaard | IEC 60929 Annex E | IEC 62386 Parts 101/102/103 |
| Certificering | DALI-1-producten vallen niet onder het DALI-2-certificeringsprogramma | Controleer productvermelding en versie in de DALI Product Database |
| Interoperabiliteit | Controleer implementatie en compatibiliteit per fabrikant | Gestandaardiseerde tests ondersteunen interoperabiliteit; controleer functies en systeemcombinatie |
| Input devices | Niet gestandaardiseerd binnen de DALI-1-productregistratie | Part 301–304: drukknoppen, absolute input devices, bezettingssensoren en lichtsensoren |
| Kleurbesturing | Niet beschikbaar | Device Type 8 (Tc, RGBWAF, xy) |
| Diagnostiek | Beperkt (lamp failure, power failure) | Uitgebreid (thermische data, branduren, energieverbruik) |
| Multimaster | Niet ondersteund | Ondersteund via Application Controllers |
| Parameter | Waarde | Normreferentie |
|---|---|---|
| Adresseringscapaciteit per DALI-subnet | 64 control gear en daarnaast 64 control devices | DALI Alliance: Key Features |
| Groepen | Controleer groepsadressen en apparaatrollen in de IEC-specificatie en fabrikantdocumentatie | IEC 62386 en fabrikantdocumentatie |
| Maximaal aantal scènes | 16 per control gear | DALI Alliance: Key Features |
| Busspanning | 16–22,5 V DC volgens de DALI Alliance Key Features-pagina | DALI Alliance: Key Features |
| Maximale busstroom | 250 mA | DALI Alliance: Key Features en DiiA(SE)001a |
| Stroom per apparaat | Controleer de bijdrage per apparaat en voeding in de fabrikantdocumentatie | Fabrikantdocumentatie |
| Bekabelingsafstand | De ontwerpwijzer noemt 300 m totale kabellengte; voor 1,5 mm² en maximaal 250 mA noemt deze maximaal 300 m tussen de verst uit elkaar liggende apparaten | DiiA(SE)001a, §3.2 en p. 47 |
| Datasnelheid | 1200 bit/s | IEC 62386; exacte editie niet verder gespecificeerd |
| Dimbereik | Afhankelijk van gear en configuratie; controleer fabrikantgegevens | Fabrikantdocumentatie |
| Bedrading | 2-draads, polariteitsonafhankelijk | IEC 62386-101, §5.5 |
| Topologie | Lijn, ster, boom of combinatie; ring- en mesh-bedrading zijn niet toegestaan | DiiA(SE)001a, §3.2, figuur 2 |
IEC 62386 Part 2xx definieert de functionaliteit van control gear (drivers, voorschakelapparaten). Elk type heeft specifieke commando's en geheugenbanken:
| Device Type | Omschrijving | IEC 62386 Part | Toepassing |
|---|---|---|---|
| Type 0 | Fluorescent lamp gear | Part 201 | TL-armaturen (HF-voorschakelapparaten) |
| Type 1 | Self-contained emergency lighting gear | Part 202 | Noodverlichting (zelftest, accustatus) |
| Type 6 | LED gear (LED-driver) | Part 207 | Alle LED-armaturen (meest gebruikt) |
| Type 7 | Switching function | Part 208 | Niet-dimbare armaturen, relaisschakeling |
| Type 8 | Colour control | Part 209 | Tunable white (Tc), RGBW, xy-kleursturing |
Een belangrijke innovatie van DALI-2 is de standaardisatie van input devices (sensoren en schakelaars). In DALI-1 waren deze niet gestandaardiseerd, waardoor fabrikanten eigen oplossingen gebruikten die niet uitwisselbaar waren.
| Part | Categorie | Voorbeelden | Toepassing in NL |
|---|---|---|---|
| Part 301 | Drukknoppen | Drukknoppen voor bediening, bijvoorbeeld van scènes | Controleer ondersteunde functies per product |
| Part 302 | Absolute input devices | Bedienorganen met een absolute instelwaarde | Controleer de ondersteunde functie per product |
| Part 303 | Bezettingssensoren | Sensoren voor bezetting of beweging | Automatische regeling op basis van bezetting |
| Part 304 | Lichtsensoren | Sensoren voor lichtniveaus | Daglichtafhankelijke regeling, indien de componenten dit ondersteunen |
Volgens de DALI Alliance-ontwerpwijzer zijn lijn-, ster-, boom- en combinatietopologieën mogelijk; ring- en mesh-topologieën zijn in het schema als niet-toegestaan aangegeven. De busaders zijn in het algemeen niet polariteitsgevoelig, behalve waar een busvoeding DA+ en DA− markeert. Kabelkeuze, scheiding en aanleg moeten daarnaast voldoen aan de toepasselijke installatie-eisen en fabrikantdocumentatie; deze pagina doet daar geen NEN 1010-conformiteitsuitspraak over.
De DALI Alliance-ontwerpwijzer noemt 300 m als totale kabellengte, met een uitzondering wanneer kabelindeling en eigenschappen speciaal zijn ontworpen en geselecteerd. Voor 1,5 mm² en een maximale busvoeding van 250 mA noemt de gids maximaal 300 m tussen de twee verst uit elkaar liggende apparaten. Dit is geen generieke tabel voor andere kabeldoorsneden; beoordeel de werkelijke bus met de gekozen voeding, kabel en fabrikantgegevens.
Let op: tel bij ontwerp de totale kabellengte en de afstand tussen de verst uit elkaar liggende apparaten volgens de gekozen topologie. Gebruik geen afgeleide lengtegrens zonder kabel- en belastinggegevens. De Kabeldoorsnedeberekening is geen vervanging van een DALI-busontwerp of fabrikantcontrole.
Een DALI-2 systeem bestaat uit de volgende componenten, die elk een specifieke rol vervullen in de besturingsketen:
| Component | Functie | Max. per bus | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| DALI Power Supply (DPS) | Voedt de bus binnen de toepasselijke spannings- en stroomgrenzen | Ontwerp volgens de gekozen voeding en fabrikantdocumentatie | Controleer voeding en totale busbelasting |
| Application Controller | Stuurt de bus en bevat de toepassingslogica | Controleer de limieten en masterfunctionaliteit per controller | Controleer ondersteunde functies per product |
| Control Gear | LED-driver of voorschakelapparaat | Maximaal 64 per subnet | Controleer type en functies in de fabrikantdocumentatie |
| Control Devices | Application controllers en input devices | Maximaal 64 per subnet, naast de control gear | Controleer apparaat- en instance-limieten per product |
| Bus Coupler | Koppelt meerdere DALI-bussen | n.v.t. | DALI-naar-KNX gateway |
Een DALI-subnet ondersteunt maximaal 64 control gear en daarnaast maximaal 64 control devices. De control gear gebruiken individuele short addresses 0–63. Groepsindeling, scènes en input-device-instances verschillen per apparaatrol; controleer de toepasselijke limieten in de DALI-specificatie en fabrikantdocumentatie. Commissioning-software kan adressen toewijzen, maar de uiteindelijke configuratie moet per project worden gecontroleerd.
DALI-2 biedt uitgebreide diagnostiekmogelijkheden via statusquery's. Hieronder de meest voorkomende problemen in de Nederlandse installatiepraktijk en hun oplossingen:
| Symptoom | Mogelijke oorzaak | Diagnose / Oplossing |
|---|---|---|
| Geen enkel armatuur reageert | Defecte DALI-voeding of kortsluiting op bus | Meet busspanning: moet 16 V DC zijn. Koppel alle armaturen los en sluit één voor één aan om kortsluiting te lokaliseren. |
| Individuele armaturen flikkeren | Dubbele adressering (twee apparaten delen hetzelfde short address) | Voer opnieuw commissioning uit. Controleer of alle apparaten een uniek adres hebben. |
| Vertraagde reactie op knoppen | Te veel busverkeer door polling of collisions | Verminder het aantal sensoren of verlaag de polling-frequentie. Overweeg een tweede DALI-bus. |
| Armatuur dimt niet onder ~3% | Driver ondersteunt geen logaritmische dimming onder physical minimum | Controleer of de LED-driver DT6 gecertificeerd is. Niet alle drivers ondersteunen het volledige 0,1–100% bereik. |
| Sensor reageert niet | Input device niet gecommissioneerd of adres verloren | Controleer of het input device een geldig instance number heeft. Hercommissioneer indien nodig. |
| Busspanning te laag (< 11,5 V) | Kabel te lang of te dun; te veel apparaten | Meet de spanning aan het verste punt. Gebruik een dikkere kabel of verdeel over twee bussen. |
| Gebouwtype | Typische DALI-toepassing | Belangrijkste voordeel |
|---|---|---|
| Kantoor | Daglichtregeling en aanwezigheidsdetectie per zone, indien ondersteund | Regelgedrag hangt af van sensor, controller, configuratie en projectdoelen |
| School / Universiteit | Scèneschakeling voor verschillende gebruikssituaties | Controleer bediening en scènefunctionaliteit in het gekozen systeem |
| Ziekenhuis | Noodverlichting en scènes kunnen onderdeel zijn van een ontwerp | Controleer noodverlichtingsfunctie en eisen afzonderlijk |
| Winkel / Retail | Accent- en sfeerverlichting, colour tuning (DT8) | Dynamische verlichting per seizoen/campagne |
| Industrie / Logistiek | Hoogbay-besturing met bewegingssensoren | Besparing hangt af van gangpadbezetting, dimniveau en veiligheidsscenario |
| Parkeergarage | Niveaudimming met bezettingssensoren (Part 303), indien ondersteund | Controleer regeling, veilige lichtniveaus en toepasselijke projecteisen afzonderlijk |
DALI-2 wordt in de Nederlandse installatiewereld vaak gekoppeld aan een overkoepelend gebouwbeheersysteem (GBS) via een KNX-naar-DALI gateway of via BACnet/IP. De voordelen van deze integratie zijn:
Controleer productstatus en functies: gebruik de DALI Product Database om een product en relevante versie te controleren. Controleer daarnaast fabrikantdocumentatie en de combinatie met controller, voeding, sensoren en gewenste functies; een databankvermelding bewijst niet dat elk projectontwerp of elke combinatie werkt.
Plan het aantal DALI-subnetten: tel control gear en control devices apart mee tegen hun respectieve maxima van 64 per subnet. Controleer ook limieten van de application controller en gewenste uitbreidingsruimte; een vuistregel vervangt de projectspecifieke telling niet.
Documenteer de commissioning: Leg het DALI-adresseringsschema vast in de installatiedocumentatie (revisiedossier). Vermeld waar relevant per armatuur het short address, de groep, scènes en configuratie voor overdracht en later onderhoud. Dit doet geen uitspraak over een specifieke wettelijke documentatie-eis.
Overweeg DALI-2 bij renovatie: Bij vervanging van TL door LED in bestaande gebouwen kan DALI-2 alleen worden toegevoegd wanneer bestaande bekabeling, voeding, control gear, controller en installatieveiligheid daarvoor geschikt zijn. Terugverdientijd hangt af van projectkosten, gebruik, regeling en energieprijzen en wordt hier niet voorspeld.
Voor projecten
Gebruik de matrix om verder te rekenen, te controleren of een projectvraag voor te leggen.
Voor projecten
Download de tabel, controleer de uitgangspunten en leg bij twijfel de projectsituatie voor.