Stroomverbruik LED Berekenen
Wat bepaalt het stroomverbruik van LED?
Het stroomverbruik van een LED-armatuur wordt bepaald door drie componenten:
- LED-module vermogen — Het werkelijke elektrische vermogen dat de LED-chips verbruiken om licht te genereren. Dit staat op het datablad als LED power.
- Driver-verliezen — De LED-driver (voeding) converteert 230V AC naar laagspanning DC. Deze conversie is niet 100% efficiënt; typisch 85-95% van het ingaande vermogen komt bij de LED's aan. Het verschil (5-15%) is warmteverlies in de driver.
- Standby-verbruik — Bij dimbare armaturen met DALI of draadloze connectiviteit verbruikt de driver 0,5-2W zelfs wanneer de LED's uit staan. Bij 24/7 operatie is dit 4-17 kWh/jaar per armatuur.
De basisformule
Het jaarlijkse energieverbruik van een verlichtingsinstallatie berekent u als volgt:
| Formule | Beschrijving |
|---|---|
| E = Psys × n × t × FO × FD | Jaarlijks energieverbruik in Wh |
| Psys | Systeemvermogen per armatuur (LED + driver) in Watt |
| n | Aantal armaturen |
| t | Branduren per jaar |
| FO | Bezettingsfactor (0-1; met PIR-sensor typisch 0,6-0,8) |
| FD | Daglichtfactor (0-1; met daglichtregeling typisch 0,4-0,7) |
Voorbeeld: Een kantoor met 50 LED-panelen van 36W, 2.600 branduren/jaar, PIR-sensor (FO = 0,7) en daglichtregeling (FD = 0,6):
E = 36W × 50 × 2.600 × 0,7 × 0,6 = 1.965 kWh/jaar
Zonder sensoren: 36W × 50 × 2.600 = 4.680 kWh/jaar. Besparing door sensoren: 58%.
LED Panelen voor Kantoren
Efficiënte 40W LED-panelen voor kantoorverlichting. 4000K neutraal wit, UGR < 19, DALI-2 dimbaar.
Systeemvermogen vs lampvermogen
Een veelgemaakte fout is het gebruik van het lampvermogen in plaats van het systeemvermogen. Het systeemvermogen omvat de driver-verliezen:
| Armatuurtype | LED-vermogen | Driver-efficientie | Systeemvermogen |
|---|---|---|---|
| LED-paneel 600×600 | 30W | 90% | 33W |
| LED-downlight | 12W | 88% | 14W |
| LED-highbay | 150W | 93% | 161W |
| LED-strip (met trafo) | 14,4W/m | 85% | 17W/m |
| LED-buis (retrofit) | 16W | 92% | 17W |
Bij kleine armaturen (downlights, GU10) is het driver-verlies procentueel groter (12-15%) dan bij grote armaturen (highbay: 5-8%). Kies altijd het systeemvermogen van het datablad, niet het lampvermogen.
Branduren per sector
De NEN-EN 15193 definieert standaard branduren per gebouwtype:
| Gebouwtype | Branduren/jaar | Toelichting |
|---|---|---|
| Kantoor | 2.500 – 2.750 | Werkdagen 07:00-19:00 |
| School | 1.800 – 2.200 | Schooltijden + nablijven |
| Ziekenhuis | 5.000 – 8.760 | 24/7 operatie |
| Winkel | 3.000 – 4.000 | Openingstijden + schoonmaak |
| Magazijn | 3.500 – 5.000 | Ploegendienst |
| Woning | 1.000 – 2.000 | Avonduren + weekenden |
| Parkeergarage | 8.760 | 24/7 |
Energiekosten berekenen
De jaarlijkse energiekosten berekent u door het energieverbruik te vermenigvuldigen met het elektriciteitstarief:
| Scenario | Vermogen | Branduren | kWh/jaar | Kosten (€0,25/kWh) |
|---|---|---|---|---|
| 1 LED-paneel kantoor | 36W | 2.600 | 94 | €23,40 |
| 1 LED-downlight woning | 8W | 1.500 | 12 | €3,00 |
| 1 LED-highbay magazijn | 160W | 4.000 | 640 | €160,00 |
| 1 LED-strip 5m keuken | 85W | 1.500 | 128 | €31,88 |
LENI-indicator
De LENI (Lighting Energy Numeric Indicator) is de NEN-EN 15193 benchmark voor energieprestatie verlichting, uitgedrukt in kWh/m²/jaar:
| Gebouwtype | LENI referentie | LENI met LED + sensoren | Klasse |
|---|---|---|---|
| Kantoor | 35 – 50 | 8 – 15 | A |
| School | 25 – 40 | 6 – 12 | A |
| Ziekenhuis | 40 – 60 | 12 – 20 | B |
| Winkel | 50 – 80 | 15 – 25 | A-B |
| Magazijn | 15 – 25 | 4 – 8 | A |
Veelgemaakte fouten
- Lampvermogen gebruiken in plaats van systeemvermogen — Driver-verliezen van 5-15% worden onderschat.
- Standby-verbruik negeren — Bij dimbare DALI-armaturen die 24/7 onder spanning staan, kan het standby-verbruik 5-10% van het totale jaarlijkse verbruik bedragen.
- Dimfactor niet meegerekend — Als armaturen structureel op 70% staan (overlicht bij installatie), is het werkelijke verbruik 70% van het nominale vermogen.
- Noodverlichting vergeten — Noodverlichtingsarmaturen met permanente voeding verbruiken 24/7 stroom, ook overdag. Dit kan 3-5% van het totale verlichtingsverbruik zijn.
Samenvatting
Het stroomverbruik van LED-verlichting hangt af van het systeemvermogen (LED + driver), de branduren en de besturingsfactoren (aanwezigheid en daglicht). Gebruik altijd het systeemvermogen, niet het lampvermogen. De NEN-EN 15193 LENI-indicator benchmarkt uw installatie tegen de standaard.
Gebruik de Energiekosten Calculator voor een snelle berekening of de LED Besparing Calculator voor een vergelijking met uw huidige verlichting.
