Woordenlijst — Verlichtingsbegrippen

Het complete verlichtingstoestel inclusief behuizing, optiek, driver/voorschakelapparaat en lichtbron. Beschermt en richt het licht.

Het biologische 24-uursritme van het menselijk lichaam. Licht is een belangrijke tijdgever, maar effect en timing hangen af van persoon, blootstelling en context.

De verhouding (%) tussen de verlichtingssterkte binnenshuis en de gelijktijdige horizontale verlichtingssterkte buiten onder een gestandaardiseerde bewolkte hemel.

De totale hoeveelheid PAR-fotonen die per dag op een vierkante meter valt. Eenheid: mol/m²/dag. Cruciaal voor het plannen van bijbelichtingsstrategieën in kassen.

Snelle variaties in lichtoutput die zichtbaar of meetbaar kunnen zijn. Beoordeling gebeurt onder meer met PstLM en SVM.

Beoordeling van mogelijke risico's van optische straling uit lichtbronnen en armaturen, onder meer via de IEC 62471-reeks.

De verhouding tussen de minimale en gemiddelde verlichtingssterkte op een werkoppervlak. Een waarde dichter bij 1 betekent gelijkmatiger licht.

De kleurindruk van wit licht, uitgedrukt in Kelvin (K). Warm wit ligt vaak rond 2700K; koel of daglichtwit ligt vaak rond 5000-6500K.

Een maat (Ra 0–100) voor hoe natuurgetrouw kleuren onder een lichtbron worden weergegeven, vergeleken met een referentielichtbron (daglicht of gloeilicht).

De hoeveelheid licht die een lichtbron in een specifieke richting uitzendt, uitgedrukt in candela (cd). Eén candela is gelijk aan één lumen per steradiaal.

De totale hoeveelheid zichtbaar licht die een lichtbron in alle richtingen uitzendt, uitgedrukt in lumen (lm).

Ongewenst kunstlicht dat de nachtelijke omgeving verstoort, met negatieve effecten op ecosystemen, astronomie en de menselijke gezondheid.

De helderheid van een oppervlak zoals waargenomen door het menselijk oog, uitgedrukt in candela per vierkante meter (cd/m²).

Een maat voor lichtblootstelling gewogen naar melanopische gevoeligheid, gebruikt bij beoordeling van niet-visuele effecten van licht. Vaak aangeduid als M-EDI.

Verlichtingsconcept dat visuele kwaliteit combineert met timing, spectrum en verticale lichtblootstelling voor beter passende dag- en avondscenario’s.

Een correctiefactor (0–1) die rekening houdt met lichtverlies door veroudering van lampen, vervuiling van armaturen en ruimteoppervlakken.

Het aantal fotonen in het PAR-bereik (400–700 nm) dat per seconde op een vierkante meter valt. Eenheid: µmol/m²/s. De standaardmaat voor tuinbouwverlichting.

Het percentage van het invallende licht dat door een oppervlak wordt teruggekaatst. Lichte wanden (ρ ≈ 0,70) reflecteren meer dan donkere (ρ ≈ 0,10).

Waarneming van flikkerend licht door periodieke helderheidsschommelingen, met mogelijk hoofdpijn, oogvermoeidheid en epileptische reacties als gevolg.

De hoek waarbinnen een lichtbron meer dan 50% van zijn maximale lichtsterkte uitzendt. Een smallere hoek geeft een geconcentreerdere bundel.

Een maat voor directe verblinding door verlichtingsarmaturen in een binnenruimte. Lagere waarden wijzen doorgaans op minder hinderlijke verblinding.

De hoeveelheid licht die op een oppervlak valt, uitgedrukt in lux (lx). Eén lux is gelijk aan één lumen per vierkante meter.

Veiligheidsclassificatie (klasse I, II of III) die aangeeft hoe een armatuur beschermt tegen elektrische schokken.

De verdeling van verlichtingscircuits over aparte groepen (automaten) in de verdeelkast, conform NEN 1010.

Classificatie (IK00–IK10) voor de mechanische bescherming van armaturen tegen stoten en slagen, volgens IEC 62262.

Classificatiesysteem (IP XY) voor de bescherming van armaturen tegen het binnendringen van stof (X: 0–6) en water (Y: 0–9).

Het oppervlak van de dwarsdoorsnede van een elektrische geleider, uitgedrukt in mm². Bepaalt de stroombelastbaarheid van de kabel.

Het verlies aan spanning over een kabel door de elektrische weerstand van de geleider. Uitgedrukt in volt (V) of percentage (%).

De maximale stroom (in ampère) die een kabel continu kan voeren zonder dat de temperatuur van de geleider de toelaatbare grens overschrijdt.

De tijdsperiode (in maanden of jaren) waarin een investering in nieuwe verlichting indicatief wordt afgezet tegen besparingen op energie- en onderhoudskosten.

Het geïnstalleerde verlichtingsvermogen per vierkante meter, uitgedrukt in W/m². Gebruik dit als energie- en ontwerpindicator, niet als zelfstandig BENG-bewijs.

Artikel 6.3 van het Arbobesluit gaat over daglicht en kunstlicht op arbeidsplaatsen. Het vraagt voldoende en passende verlichting voor veilig en gezond werken.

Bijna Energieneutrale Gebouwen: Nederlandse energieprestatie-eisen voor nieuwbouw, volgens RVO van kracht voor vergunningaanvragen sinds 1 januari 2021.

Nederlandse fiscale regeling voor ondernemers waarbij een deel van de investering in aangewezen energiezuinige bedrijfsmiddelen extra aftrekbaar kan zijn.

Nederlandse norm voor veiligheidsbepalingen bij laagspanningsinstallaties (≤ 1.000 V AC), inclusief kabeldimensionering, aarding en verlichtingscircuits.

Nederlandse norm voor de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en voor veilig werken aan of nabij laagspanningsinstallaties.

Europese norm voor verlichting van arbeidsplaatsen binnenshuis, met ontwerpwaarden voor onder meer verlichtingssterkte, UGR, kleurweergave en gelijkmatigheid.

Europese norm voor de lichttechnische uitwerking van noodverlichting, vluchtrouteverlichting, open-ruimteverlichting en verlichting bij bijzonder risico.

Verlichtingssysteem dat bij uitval van de normale verlichting helpt om personen veilig te laten oriënteren en vluchten. In Nederland beoordeeld via Bbl, Arbobesluit, NEN-EN 1838 en NEN-EN 50172.

Nederlandse Technische Afspraak voor de bepaling van de energieprestatie van nieuwe en bestaande gebouwen.

Noodverlichting voor routes waar personen bij uitval van de normale verlichting veilig naar een uitgang moeten kunnen bewegen.

Classificatieproces waarbij LED-chips worden gesorteerd op kleur, helderheid en spanning. SDCM (MacAdam-ellipsen) geeft de kleurconsistentie aan.

EU-classificatiesysteem A-G voor de energieprestatie van lichtbronnen. Het label helpt producten vergelijken, maar beoordeelt niet het complete lichtontwerp.

Tijdstip (in uren) waarop de lichtstroom van een LED is afgenomen tot 70% (L70) resp. 80% (L80) van de oorspronkelijke waarde.

Het halfgeleiderelement (diode) dat licht uitzendt bij stroomdoorgang. De kern van elke LED-lichtbron.

De lichtstroom per watt opgenomen vermogen, uitgedrukt in lm/W. Lees altijd of het getal voor een lichtbron, lamp, armatuur of compleet systeem geldt.

Een renovatieroute waarbij een bestaande installatie of armatuur deels behouden blijft en een nieuwe lichtbron, driver of component wordt ingepast.

Het afvoeren van warmte uit LED-armaturen ter bescherming van de LED-chip en verlenging van de levensduur.

Apparaat dat de lichtbron elektrisch voedt of begrenst. Bij LED gaat het meestal om een driver; bij TL en HID om een voorschakelapparaat.

Internationale standaard voor verwisselbare, interoperabele LED-lichtmodules en -connectoren. Maakt LED-armaturen toekomstbestendig en circulair.

Analoge dimmethode waarbij een stuursignaal van 1 tot 10 volt de lichtoutput van een armatuur regelt. Eenvoudig, betrouwbaar en goedkoop.

Sensortechnologie die verlichting automatisch aan- of uitschakelt op basis van de aanwezigheid van personen in een ruimte.

Intelligent verlichtingssysteem dat de lichtoutput automatisch aanpast op basis van gebruikspatronen, daglichtniveau en tijdstip.

DALI-2 uitbreiding voor intelligente armatuurdata: energieverbruik, branduren, temperatuur en failurediagnostiek per individueel armatuur.

Besturingsstrategie waarbij kunstlicht wordt gedimd of geschakeld op basis van beschikbaar daglicht in de ruimte.

Digitaal communicatieprotocol voor individuele aansturing van verlichtingsarmaturen. DALI-2 is de uitgebreide versie met sensoren en noodverlichting.

Internationale standaard (ISO/IEC 14543) voor gebouwautomatisering, inclusief integrale besturing van verlichting, HVAC en zonwering.