Wat is een LED-driver of trafo?
Een LED-driver (ook wel LED-trafo of voeding) converteert de netspanning (230V AC) naar de juiste spanning en stroom voor LED-verlichting. De dimensionering volgt de formule P_trafo ≥ (n × P_lamp × F_inrush) × (1 + reserve%). Er zijn twee typen: Constant Voltage (CV, 12V of 24V DC voor LED-strips) en Constant Current (CC, vaste stroom zoals 350 mA voor professionele LED-modules). LED-drivers hebben een inschakelstroompiek van 20-60× de nominale stroom, wat het aantal drivers per automaat beperkt. Een reserve van 20% wordt aanbevolen om de levensduur te verlengen. Dimprotocollen variëren van DALI-2 (professioneel, digitaal) tot fase-afsnijding (woningbouw). De norm NEN-EN-IEC 61347 specificeert veiligheids- en prestatie-eisen. SELV-classificatie duidt op een gescheiden lage uitgangsspanning, mits product, montage en installatievoorwaarden kloppen.
De juiste LED-driver of trafo kiezen
- Constant Voltage (CV) — Levert een vaste spanning (12V of 24V DC). Gebruikt voor LED-strips, inbouwspots met geïntegreerde stroomregeling en decoratieve verlichting. Lampen parallel geschakeld.
- Constant Current (CC) — Levert een vaste stroom (bijv. 350 mA, 700 mA, 1.050 mA). Gebruikt voor professionele LED-modules, panelen en highbay-armaturen. LED-modules in serie geschakeld.
Dimprotocollen
Niet alle drivers ondersteunen dezelfde dimprotocollen:
- DALI / DALI-2 — Professionele standaard, digitaal, 254 niveaus, bidirectioneel
- 1-10V — Eenvoudig analoog protocol, 10-100% dimming
- Fase-aansnit (Leading Edge) — Traditionele muur-dimmer, beperkt compatibel met LED
- Fase-afsnit (Trailing Edge) — Beter geschikt voor LED, zachter dimmen
- Bluetooth / Casambi — Draadloos, geen extra bedrading nodig
Inschakelstroom (Inrush Current)
LED-drivers hebben een hoge inschakelstroom die typisch 20-60× de nominale stroom bedraagt gedurende enkele milliseconden. Dit kan automaten doen uitschakelen. Bij het dimensioneren:
- Gebruik een inschakelstroomfactor van 1,2 tot 1,5
- Controleer het aantal drivers per 16A automaat (fabrikant vermeldt het max. aantal)
- Gebruik C-automaten bij veel LED-drivers op één groep
Reservevermogen
Een reserve van 20% wordt aanbevolen om de levensduur van de driver te verlengen (koeler = langer), toleranties op te vangen en toekomstige uitbreidingen mogelijk te maken.
Standaard trafovermogens
Beschikbare standaardwaarden: 30W, 50W, 60W, 75W, 100W, 150W, 200W, 250W, 300W, 350W, 400W, 500W, 600W. Kies altijd de eerste standaardwaarde die groter is dan het berekende benodigd vermogen.
IP-beschermingsgraad
- IP20 — Droog, binnen (in verlaagd plafond, schakelkast)
- IP44 — Spatwaterdicht (badkamer zone 2+)
- IP67 — Waterdicht (buiten, grondspots, terrasverlichting)