CRI/Ra waarden tabel — kleurweergave en R9 per toepassing

CRI-waarden per lichtbrontype

De kleurweergave-index (CRI/Ra) geeft aan hoe kleuren onder een lichtbron worden weergegeven ten opzichte van een referentie. Ra is een nuttige basiswaarde, maar voor kleurkritische toepassingen zijn R9, spectrumdata, CCT, kleurconsistentie, productdata en soms een mock-up minstens zo belangrijk.

Lichtbron	Ra (CRI)	R9 (rood)	Opmerking
Gloeilamp	100	100	Referentiebron voor CCT ≤ 5000K
Halogeen	100	100	Identiek spectrum als gloeilamp
TL-buis 840 (standaard)	80–85	10–30	Meest gebruikte kantoor-TL
TL-buis 865 (daglicht)	85–90	20–40	Hogere CRI door breder spectrum
TL-buis 930 (warm, hoge CRI)	90–95	50–80	Museum, grafisch
CFL (spaarlamp)	80–85	10–30	Vergelijkbaar met standaard TL
LED — standaard	80–85	0–25	Meest gangbare LED-modules
LED — hoge CRI	90–95	50–80	Premium LED voor kleurkritische toepassingen
LED — ultra hoge CRI	95–98	90+	Speciale LED (SunLike, Optisolis)
Hogedruk-natrium (SON)	20–25	< 0	Zeer slechte kleurweergave, straatverlichting
Metaalhalogenide (CDM)	85–95	50–80	Goede kleurweergave, high-bay
Inductielamp	80	20–40	Vergelijkbaar met TL

Minimale CRI-eisen per ruimtetype (NEN-EN 12464-1:2021)

De norm NEN-EN 12464-1:2021 stelt minimale Ra-eisen per werkplek. Onderstaande tabel toont veelgebruikte projectcontexten. Controleer bij echte projecten altijd de juiste normrij, productspecificatie en visuele taak.

Ruimtetype / Toepassing	Min. Ra (CRI)	Aanbevolen R9	Normbron
Kantoor, vergaderruimte	≥ 80	—	NEN-EN 12464-1, §6.2
Onderwijs, klaslokaal	≥ 80	—	NEN-EN 12464-1, §6.3
Gezondheidszorg — onderzoekskamer	≥ 90	≥ 50	NEN-EN 12464-1, §6.6
Operatiekamer	≥ 90	≥ 50	NEN-EN 12464-1, §6.6
Museum, galerie	Projectspecifiek, vaak hoog	Product- en collectieafhankelijk	Collectie-eis, CIE-context en mock-up
Retail — kleding, versproducten	Projectspecifiek, vaak hoog	Productgroepafhankelijk	Productpresentatie, R9 en materiaaltest
Industrie — kleurcontrole	≥ 90	≥ 80	NEN-EN 12464-1, §6.4
Magazijn, opslag	≥ 60	—	NEN-EN 12464-1, §6.4
Verkeersruimte, gang, parking	≥ 40	—	NEN-EN 12464-1, §6.1

Normverwijzingen

• CIE 13.3-1995 — Methode voor het meten en specificeren van de kleurweergave van lichtbronnen. Definieert de Ra-index op basis van 14 testkleur-samples.
• NEN-EN 12464-1:2021 — Verlichtingsnorm voor werkplekken binnenshuis. Specificeert minimale Ra-waarden per ruimtetype.
• CIE 224:2017 (TM-30) — Uitgebreidere kleurweergavemethode met Rf (fidelity) en Rg (gamut) indices als opvolger van Ra. Nog niet wijd geadopteerd in Europese normen.
• IEC 62722-2-1 — Meetstandaard voor de fotometrische eigenschappen van LED-lampen, inclusief CRI-meting.

Praktische tips voor installateurs en ontwerpers

Wanneer u een LED-armatuur kiest, vergelijk dan CRI/Ra nooit los van lumen per watt, spectrum, CCT, R9, UGR en toepassing. Een hogere Ra kan invloed hebben op efficiëntie, maar de omvang is product- en generatieafhankelijk. Kies dus niet op Ra alleen.

Controleer in de specificaties altijd of de fabrikant niet alleen CRI 90 vermeldt, maar ook de R9-waarde (roodweergave). De standaard CRI-meting (R1–R8) bevat geen verzadigd rood, waardoor een lichtbron met hoge Ra maar lage R9 vlees, fruit en huidtinten onnatuurlijk kan weergeven. Vraag bij kritische toepassingen om R9, spectrale data, LDT/IES en zo nodig een proefopstelling. Gebruik daarna de CRI-kleurweergave calculator en CRI in de praktijk.

Toelichting begrippen

Ra (CRI) — de algemene kleurweergave-index, gebaseerd op het gemiddelde van 8 testkleur-indices (R1–R8). Bereik 0–100; hoe hoger, hoe beter.

R9 — de speciale index voor verzadigd rood. Niet opgenomen in de standaard Ra-berekening, maar essentieel voor toepassingen met huidtinten, vlees en textiel.

R13 — de index voor huidkleur (licht/Kaukasisch). Relevant voor gezondheidszorg en portretfotografie.

Rf (Fidelity Index) — de opvolger van Ra uit CIE 224:2017 (TM-30). Gebruikt 99 testkleur-samples in plaats van 8, waardoor het een nauwkeuriger beeld geeft.

Rg (Gamut Index) — geeft aan of kleuren onder de lichtbron meer of minder verzadigd lijken vergeleken met de referentie. Rg = 100 is neutraal; > 100 = meer verzadigd.