EPC vs BENG Vergelijking — Energieprestatie Nieuwbouw

EPC vs BENG — Van één getal naar drie indicatoren

Sinds 1 januari 2021 vervangt de BENG-systematiek (Bijna Energieneutrale Gebouwen) de oude EPC-systematiek (Energie Prestatie Coëfficiënt) voor alle nieuwbouw­vergunningen in Nederland. Waar het EPC-systeem de energieprestatie uitdrukte in één enkel getal (berekend via NEN 7120), werkt BENG met drie afzonderlijke indicatoren, elk berekend via NTA 8800. Dit heeft grote gevolgen voor het verlichtingsontwerp, omdat verlichting in NTA 8800 veel gedetailleerder wordt meegerekend dan in het oude EPC-regime.

Hoofdverschillen EPC vs BENG

Aspect	EPC (oud, t/m 2020)	BENG (nieuw, 2021+)
Rekenmethode	NEN 7120 (NL-specifiek)	NTA 8800 (CEN/ISO harmonisatie)
Aantal indicatoren	1 (EPC-waarde)	3 (BENG 1, 2, 3)
Gebouwschil	Indirect verdisconteerd in EPC-getal	Apart getoetst (BENG 1)
Primaire energie	Onderdeel van EPC-getal	Apart getoetst (BENG 2)
Hernieuwbare energie	Niet apart getoetst	Apart getoetst (BENG 3)
Verlichting in berekening	Beperkt (forfaitair)	Gedetailleerd (vermogensdichtheid, regeling, branduren)
Compensatiemogelijkheid	Onderlinge compensatie mogelijk	Elke indicator moet apart worden gehaald
Wettelijke basis	Oud bouwrecht tot invoering Bbl	Bbl met projectspecifiek overgangsrecht waar relevant

BENG-indicatoren uitgelegd

Indicator	Omschrijving	Eenheid	Verlichting-invloed
BENG 1	Energiebehoefte (maximale warmte-/koudebehoefte gebouwschil)	kWh/m².jaar	Indirect: interne warmtelast verlichting
BENG 2	Primair fossiel energieverbruik (alle installaties)	kWh/m².jaar	Direct: verlichtingsvermogen × branduren
BENG 3	Aandeel hernieuwbare energie	%	Indirect: lager verlichtingsverbruik → hoger % hernieuwbaar

Grenswaarden per gebouwfunctie

Gebouwfunctie	EPC (oud)	BENG 1 (kWh/m².jr)	BENG 2 (kWh/m².jr)	BENG 3 (%)
Woning (grondgebonden)	≤ 0,4	≤ 70	≤ 30	≥ 50%
Woning (appartement)	≤ 0,4	≤ 65	≤ 30	≥ 50%
Kantoor	≤ 1,1	≤ 50	≤ 40	≥ 30%
School / onderwijs	≤ 1,3	≤ 90	≤ 60	≥ 30%
Ziekenhuis / gezondheidszorg	≤ 2,6	≤ 300	≤ 120	≥ 30%
Winkel / retail	≤ 2,6	≤ 50	≤ 40	≥ 30%
Sporthal	≤ 1,8	≤ 50	≤ 45	≥ 30%

Verlichting in de NTA 8800-berekening

Het grootste verschil voor verlichtingsontwerpers is de gedetailleerde invoer die NTA 8800 vereist. Waar NEN 7120 vaak met forfaitaire waarden werkte, vereist NTA 8800 de volgende specifieke invoergegevens:

Invoerparameter	EPC (NEN 7120)	BENG (NTA 8800)
Verlichtingsvermogen	Forfaitair per functie	Werkelijk geïnstalleerd vermogen (W/m²)
Branduren	Forfaitair per functie	Forfaitair, maar correctiefactoren voor regeling
Daglichtafhankelijke regeling	Niet apart meegerekend	Correctiefactor op branduren (significante impact)
Aanwezigheidsdetectie	Niet apart meegerekend	Correctiefactor op branduren
Dimfunctie	Niet apart meegerekend	Correctiefactor op vermogen
Noodverlichting	Niet meegerekend	Niet meegerekend; beoordeel de veiligheidslaag apart via Bbl, Arbo en de noodverlichtingsnormen

Tijdlijn overgang EPC → BENG

Datum	Wijziging	Impact
Vóór 2015	EPC woningen ≤ 0,6	Beperkte verlichtingsinvoer
2015	EPC woningen aangescherpt naar ≤ 0,4	LED werd vrijwel standaard
1 jan 2021	BENG verplicht voor alle nieuwbouw	Gedetailleerde verlichting-invoer vereist
1 jan 2024	Bbl wordt het actuele bouwrechtelijke kader	Nieuwe wettelijke structuur; gebruik actuele projectdocumentatie en EP-software
Toekomst	Mogelijke aanscherping BENG-grenswaarden	Verdere optimalisatie verlichting noodzakelijk

Praktische omgang met BENG in verlichtingsprojecten

Bewijslast richting BENG-adviseur: Zorg altijd voor officiële productdatabladen (TDS) met het opgegeven systeemvermogen (W) en de systeemlichtstroom (lm). Gegevens van de verpakking zijn onvoldoende. De BENG-adviseur heeft het exacte geïnstalleerde vermogen per ruimte nodig voor de NTA 8800-berekening.

Regeling als sleutelfactor: Het toepassen van daglichtsensoren (bijv. via DALI-2) verlaagt de fictieve branduren in NTA 8800 aanzienlijk — vaak met 20–40%. Dit kan het verschil maken tussen wel of niet voldoen aan BENG 2. Combineer daglichtsensoren met aanwezigheids­detectie voor maximale impact.

Renovatie en ingrijpende verbouw: Bij ingrijpende renovaties (> 25% van de gebouwschil wordt vernieuwd) gelden vergelijkbare BENG- en Bbl-aandachtspunten. Een 1-op-1 TL-naar-LED vervanging bespaart energie, maar zonder het integreren van sensoren voldoet het project mogelijk niet aan de BENG 2-eis. Bovendien is het essentieel voor duurzaamheidslabels zoals BREEAM-NL of een A-energielabel.

Toelichting begrippen

EPC (Energie Prestatie Coëfficiënt) = een dimensieloos getal dat de energieprestatie van een gebouw uitdrukt. Hoe lager, hoe energiezuiniger. Was de norm voor nieuwbouw tot 2021 (berekend via NEN 7120).

BENG (Bijna Energieneutraal Gebouw) = de huidige norm voor nieuwbouw in Nederland. Drie indicatoren moeten elk afzonderlijk worden gehaald — onderlinge compensatie is niet toegestaan.

NTA 8800 = de rekenmethode voor de energieprestatie van gebouwen, gepubliceerd door NEN. Vervangt NEN 7120 en is afgestemd op Europese CEN/ISO-normen. De actuele zichtbare versie is NTA 8800:2025+C1:2026. Zie de NTA 8800 verlichtingswaarden voor de specifieke invoerparameters.

Primair fossiel energieverbruik = het totale fossiele energieverbruik van het gebouw, omgerekend naar primaire energie met standaard omrekenings­factoren (elektriciteit: 1,45; aardgas: 1,0). Verlichting draagt hier direct aan bij via het geïnstalleerde vermogen × de branduren.