Kleurtemperatuur

Deze woordenlijstpagina blijft definitie en routekaart. Kleurtemperatuur (CCT) beschrijft de kleurindruk van wit licht op de Kelvin-schaal. Het is gebaseerd op de kleur die een ideaal "zwart lichaam" zou uitstralen bij die temperatuur, maar Kelvin bewijst geen kleurweergave, comfort, biologisch effect of normconform lichtontwerp.

Wat hoort waar?

• Kelvin kiezen: gebruik kleurtemperatuur berekenen voor een eerste CCT-keuze per toepassing.
• Projectuitleg: lees kleurtemperatuur kiezen voor taak, sfeer, CRI/Ra, spectrum, dimming en productdata.
• Referentietabel: gebruik kleurtemperatuur Kelvin voor gangbare CCT-banden en CIE-kleurgroepen.
• Ruimtetabel: gebruik kleurtemperatuur advies voor ruimtetype, luxniveau en projectgrenzen.
• Kleurweergave: controleer CRI/Ra en R9 los van Kelvin.
• Niet-visuele context: gebruik mensgerichte verlichting wanneer spectrum, timing en verticale lichtblootstelling meetellen.

Waarom geen losse Kelvinlijst? Een open toepassingstabel zegt weinig zonder luxniveau, ruimtefunctie, materiaal, CRI/Ra, R9, spectrum, dimcurve, gebruikerscontext en productdata. Gebruik deze definitie dus niet als zelfstandig voorschrift.

Kruithof-curve: De Kruithof-curve wordt vaak gebruikt als houvast voor de combinatie van lichtniveau en kleurindruk. Bij lage verlichtingssterkte voelt warm licht vaak prettiger; bij hogere taakniveaus wordt neutraal of koeler wit vaker functioneel gekozen. Het blijft een ontwerprichtlijn, geen harde normgrens.

Niet-visuele context: Kleurtemperatuur zegt iets over de kleurindruk, maar niet genoeg over het biologische effect van licht. Daarvoor zijn spectrum, lichtniveau, timing, kijkrichting en verticale lichtblootstelling op ooghoogte nodig.

De Kruithof-curve als ontwerphouvast

In 1941 publiceerde de Nederlandse natuurkundige A.A. Kruithof een curve die het verband beschrijft tussen verlichtingssterkte, kleurtemperatuur en de waargenomen aangenaamheid van licht. Het principe is eenvoudig: warm licht voelt bij lage niveaus prettig aan, maar kan bij hoge niveaus onprettig oranje worden. Koel licht voelt prettig aan bij hoge niveaus, maar bij lage niveaus kan het kil of onprettig blauw worden.

Gebruik de Kruithof-curve als comfortvuistregel en niet als calculatoruitkomst of normrij. De concrete keuze hoort bij de calculator, de kennisbankuitleg of de kleurtemperatuur-tabellen, waar luxniveau en toepassingscontext naast elkaar staan.

Dit is geen normgrens en geen bewijs voor comfort of gezondheid. Er is individuele variatie, culturele gewenning en projectspecifieke taakbelasting. Gebruik Kelvin daarom als voorselectie en controleer daarna CRI/Ra, R9, spectrum, dimniveau en verblinding.

Afstembaar wit licht in projecten

In gebouwen waar de verlichtingssterkte sterk varieert gedurende de dag is een statische kleurtemperatuur niet altijd ideaal. Armaturen met afstembaar wit licht kunnen nuttig zijn, maar scenario's horen uit projectdata, daglichtprofiel, spectrum en gebruikerscontext te komen.

DALI-2 ondersteunt tunable white via DT8 Color Control. Neem bij de businesscase niet alleen armatuurkosten mee, maar ook besturing, programmering, beheer, gebruikersacceptatie en het werkelijke daglichtprofiel.

Gerelateerde Concepten

Voor het complete dossier van kleurtemperatuur tot visueel comfort:

• Kleurweergave-index (CRI) — CRI en CCT zijn onafhankelijke eigenschappen; een hoge CCT betekent niet automatisch goede kleurweergave
• CRI-kleurweergave controleren — beoordeel kleurgetrouwheid naast Kelvin
• Kleurtemperatuur kiezen — werk van ruimtefunctie naar taak, sfeer en productdata
• Rekenhulp mensgerichte verlichting — maak een eerste inschatting van verticale lichtblootstelling en M-EDI
• Kleurtemperatuur berekenen — omrekening tussen Kelvin en industriestandaard beschrijvingen
• Kleurtemperatuur Kelvin tabel — overzicht van CCT per toepassingsdomein
• Kleurtemperatuur advies — ruimtetype, luxniveau en projectgrenzen naast elkaar