Luminantie
De helderheid van een oppervlak zoals waargenomen door het menselijk oog, uitgedrukt in candela per vierkante meter (cd/m²).
Eenheid: cd/m²
Formule: L = E × ρ / π (voor diffuus reflecterende oppervlakken)
Luminantie (L) is de fotometrische grootheid die het dichtst bij onze visuele waarneming van "helderheid" staat. Het beschrijft hoeveel licht een oppervlak per eenheid van oppervlakte in een bepaalde richting uitzendt of reflecteert.
Typische luminantiewaarden:
- Wit papier op bureau (500 lux): ≈ 120 cd/m²
- Beeldscherm (kantoor): 200–400 cd/m²
- LED-armatuuroppervlak: 1.000–10.000 cd/m²
- Heldere hemel: ≈ 8.000 cd/m²
- Zon (direct): ≈ 1,6 × 10⁹ cd/m²
- Witte muur bij nachtverlichting: ≈ 5–20 cd/m²
Luminantieverhoudingen (NEN-EN 12464-1:2021): De norm beveelt maximale luminantieverhoudingen aan om visueel comfort te waarborgen:
- Taak : directe omgeving = maximaal 3:1
- Taak : perifere omgeving = maximaal 10:1
- Lichtbron : achtergrond = maximaal 20:1
Hoge luminantiecontrasten in het gezichtsveld veroorzaken verblinding (glare). De UGR-waarde (Unified Glare Rating) is gebaseerd op luminantieverhoudingen en wordt gebruikt om verblinding te beoordelen.
Relatie met verlichtingssterkte: Voor een mat (diffuus) oppervlak geldt L = E × ρ / π, waarbij ρ de reflectiegraad is. Een witte muur (ρ = 0,70) met 500 lux verlichtingssterkte heeft een luminantie van ≈ 111 cd/m².