Stroombelastbaarheid
De maximale stroom (in ampère) die een kabel continu kan voeren zonder dat de temperatuur van de geleider de toelaatbare grens overschrijdt.
Eenheid: A (ampère)
De stroombelastbaarheid (Iz) van een kabel hangt af van de kabeldoorsnede, het materiaal (koper of aluminium), de isolatie, de omgevingstemperatuur en de installatiemethode.
Richtwaarden voor koperkabels (PVC, methode B1, 30°C):
- 1,5 mm²: ~16 A (verlichtingsgroep, 10A automaat)
- 2,5 mm²: ~21 A (wandcontactdozen, 16A automaat)
- 4 mm²: ~28 A (kookgroep, 20A automaat)
- 6 mm²: ~36 A (zware apparatuur, 25A automaat)
- 10 mm²: ~50 A
Invloed van installatiemethode (NEN 1010 bijlage B.52.2):
- B1 (in buis in muur): Meest beperkend, minder warmteafvoer
- C (direct op muur): ~20% hogere Iz dan B1
- E (op kabelgoot in lucht): ~40% hogere Iz dan B1
Correctiefactoren (NEN 1010):
- Omgevingstemperatuur > 30°C: reductiefactor (bijv. 0,87 bij 40°C)
- Bundeling van kabels: reductiefactor (bijv. 0,70 bij 4 kabels in één buis)
- Thermische isolatie: reductiefactor 0,50–0,75 afhankelijk van contactlengte
De automaat/zekering moet altijd ≤ Iz zijn: In ≤ Iz (de nominale stroom van de beveiliging mag de stroombelastbaarheid niet overschrijden).
De Vier-Stap-Methode: Van Ontwerp Naar Gevalideerde Kabel
Online wordt stroombelastbaarheid vaak teruggebracht tot een tabel met mm² en ampères. Dat is te simpel. De complete NEN 1010-werkwijze doorloopt vier stappen:
- Stap 1 — Ib bepalen: Bereken de werkelijke bedrijfstroom (Ib) op basis van het aangesloten vermogen, niet op basis van de automaatgrootte.
- Stap 2 — Iz kiezen: Bepaal de toelaatbare stroombelastbaarheid (Iz) op basis van doorsnede, materiaal, installatiemethode en omgevingscondities uit NEN 1010 tabellen.
- Stap 3 — Correctiefactoren toepassen: Vermenigvuldig Iz met alle toepasselijke reductiefactoren (temperatuur, bundeling, isolatie).
- Stap 4 — Automaten selecteren: Kies een beveiliging (In ≤ Iz) die ook selectief is ten opzichte van de stroomleidingstroom.
Een kabelaantal 4 mm² bij installatiemethode B1 en 25°C heeft Iz = 27A volgens NEN 1010 tabel 52-B. Bij 40°C omgevingstemperatuur wordt dat Iz × 0,87 = 23,5A. Bij bundeling van 4 kabels in dezelfde buis wordt het Iz × 0,70 = 16,5A. U ziet: de tabelwaarde is slechts het startpunt.
De Isolatiemateriaal-Factor
De toelaatbare Iz hangt ook sterk af van het isolatiemateriaal:
- PVC (polyvinylchloride): Standaard, max. 70°C geleidortemperatuur. Goedkoper, beperkter in warmteomslag.
- XR (cross-linked polyethyleen): Hogere temperatuurbestendigheid, max. 90°C. Hogere Iz-waarden mogelijk.
- Minerale isolated (MICC): Zeer hoge temperatuurbestendigheid, speciale toepassingen.
Als een armatuur is aangesloten met een XB200Kabel (cross-linked, 90°C) in plaats van YMVK (PVC, 70°C), kan dezelfde doorsnede een hogere Iz hebben — mits de aansluitklemmen van het armatuur die temperatuur ook aankunnen.
LED-Driver Inrush Current: De Vergeten Val
Bij het inschakelen van LED-drivers ontstaat een kortstondige inschakelstroom (inrush current) die 10–100× hoger kan zijn dan de nominale stroom. Dit kan automaten doen uitvallen, vooral bij:
- Grote aantallen armaturen op dezelfde groep
- Snelle, elektronische driver (geen conventionele trafo)
- C-automaat in plaats van B-automaat bij inductieve lasten
De NEN 1010 § 433 spreekt over het voorkomen van onbedoeld uitvallen van de beveiliging. De fabrikant van de driver is verplicht de piek-inrush en de karakteristiek te publiceren. Op basis daarvan berekent de ontwerper het maximale aantal armaturen per groep.
Gerelateerde Concepten
Voor het complete plaatje van de elektrische dimensionering:
- Kabeldoorsnede — de andere kant van dezelfde medaille: spanningval vs. stroom.
- Spanningsval — voor de complementaire ontwerptoetsing.
- Kabeldoorsnede berekenen — de rekenhulp voor snelle projectverkenning.
- Spanningsval berekenen — controleer het kabeltraject.
Het Complete Normtraject
Van definitie tot projectbeslissing — dit is het volledige traject.