CRI/Ra waarden tabel — kleurweergave en R9 per toepassing

CRI-waarden per lichtbrontype

De kleurweergave-index (CRI/Ra) geeft aan hoe natuurgetrouw kleuren worden weergegeven onder een lichtbron, gemeten conform CIE 13.3-1995. De referentie (Ra = 100) is daglicht (voor CCT > 5000K) of een gloeilamp (voor CCT ≤ 5000K). De CRI wordt bepaald door het gemiddelde van 8 testkleur-indices (R1–R8), aangevuld met de bijzondere index R9 (verzadigd rood).

Lichtbron	Ra (CRI)	R9 (rood)	Opmerking
Gloeilamp	100	100	Referentiebron voor CCT ≤ 5000K
Halogeen	100	100	Identiek spectrum als gloeilamp
TL-buis 840 (standaard)	80–85	10–30	Meest gebruikte kantoor-TL
TL-buis 865 (daglicht)	85–90	20–40	Hogere CRI door breder spectrum
TL-buis 930 (warm, hoge CRI)	90–95	50–80	Museum, grafisch
CFL (spaarlamp)	80–85	10–30	Vergelijkbaar met standaard TL
LED — standaard	80–85	0–25	Meest gangbare LED-modules
LED — hoge CRI	90–95	50–80	Premium LED voor kleurkritische toepassingen
LED — ultra hoge CRI	95–98	90+	Speciale LED (SunLike, Optisolis)
Hogedruk-natrium (SON)	20–25	< 0	Zeer slechte kleurweergave, straatverlichting
Metaalhalogenide (CDM)	85–95	50–80	Goede kleurweergave, high-bay
Inductielamp	80	20–40	Vergelijkbaar met TL

Minimale CRI-eisen per ruimtetype (NEN-EN 12464-1:2021)

De norm NEN-EN 12464-1:2021 stelt minimale Ra-eisen per werkplek. Onderstaande tabel toont de belangrijkste ruimtetypen en hun vereiste kleurweergave.

Ruimtetype / Toepassing	Min. Ra (CRI)	Aanbevolen R9	Normbron
Kantoor, vergaderruimte	≥ 80	—	NEN-EN 12464-1, §6.2
Onderwijs, klaslokaal	≥ 80	—	NEN-EN 12464-1, §6.3
Gezondheidszorg — onderzoekskamer	≥ 90	≥ 50	NEN-EN 12464-1, §6.6
Operatiekamer	≥ 90	≥ 50	NEN-EN 12464-1, §6.6
Museum, galerie	≥ 90	≥ 50	Aanbeveling CIE 157
Retail — kleding, versproducten	≥ 90	≥ 50	Branchepraktijk
Industrie — kleurcontrole	≥ 90	≥ 80	NEN-EN 12464-1, §6.4
Magazijn, opslag	≥ 60	—	NEN-EN 12464-1, §6.4
Verkeersruimte, gang, parking	≥ 40	—	NEN-EN 12464-1, §6.1

Normverwijzingen

• CIE 13.3-1995 — Methode voor het meten en specificeren van de kleurweergave van lichtbronnen. Definieert de Ra-index op basis van 14 testkleur-samples.
• NEN-EN 12464-1:2021 — Verlichtingsnorm voor werkplekken binnenshuis. Specificeert minimale Ra-waarden per ruimtetype.
• CIE 224:2017 (TM-30) — Uitgebreidere kleurweergavemethode met Rf (fidelity) en Rg (gamut) indices als opvolger van Ra. Nog niet wijd geadopteerd in Europese normen.
• IEC 62722-2-1 — Meetstandaard voor de fotometrische eigenschappen van LED-lampen, inclusief CRI-meting.

Praktische tips voor installateurs en ontwerpers

Wanneer u een LED-armatuur kiest, is een hoge CRI/Ra (>90 of >95) visueel aantrekkelijker, maar het gaat meestal ten koste van de energie-efficiëntie (lumen per watt). Een Ra 90 LED levert gemiddeld 10–20% minder lm/W dan een Ra 80 variant van dezelfde chip-generatie. Kies voor algemene ruimtes (kantoren, magazijnen) standaard Ra 80 of 85. Reserveer Ra >90 expliciet voor de detailhandel (kleding, versproducten), gezondheidszorg en musea.

Controleer in de specificaties altijd of de fabrikant niet alleen CRI 90 vermeldt, maar ook de R9-waarde (roodweergave). De standaard CRI-meting (R1–R8) bevat geen verzadigd rood, waardoor een lichtbron met hoge Ra maar lage R9 vlees, fruit en huidtinten onnatuurlijk kan weergeven. Voor food-retail en gezondheidszorg is R9 ≥ 50 de branche-standaard. Vraag bij twijfel altijd het officiële LDT/IES-bestand op bij de fabrikant; hierin staan alle spectrale data en kleurcoördinaten.

Toelichting begrippen

Ra (CRI) — de algemene kleurweergave-index, gebaseerd op het gemiddelde van 8 testkleur-indices (R1–R8). Bereik 0–100; hoe hoger, hoe beter.

R9 — de speciale index voor verzadigd rood. Niet opgenomen in de standaard Ra-berekening, maar essentieel voor toepassingen met huidtinten, vlees en textiel.

R13 — de index voor huidkleur (licht/Kaukasisch). Relevant voor gezondheidszorg en portretfotografie.

Rf (Fidelity Index) — de opvolger van Ra uit CIE 224:2017 (TM-30). Gebruikt 99 testkleur-samples in plaats van 8, waardoor het een nauwkeuriger beeld geeft.

Rg (Gamut Index) — geeft aan of kleuren onder de lichtbron meer of minder verzadigd lijken vergeleken met de referentie. Rg = 100 is neutraal; > 100 = meer verzadigd.