Disclaimer: Deze rekenmachine genereert benaderingen op basis van theoretische modellen en de actuele normeringen (zoals NEN-EN 12464-1 en NEN 1010). De resultaten zijn indicatief en dienen slechts als hulpmiddel. LuxKalk.nl is niet aansprakelijk voor schades of foutieve installaties. Raadpleeg bij twijfel altijd een gecertificeerd installateur of de volledige NEN-normbladen.

Formule

Max. lampen = (Pdimmer × derating) / Plamp

P = vermogen | Derating: trailing-edge 50%, DALI 80%

Wat is een dimmerberekening?

Een dimmerberekening bepaalt hoeveel LED-lampen veilig op een dimmer kunnen worden aangesloten, rekening houdend met derating en inschakelstroom. De formule is Max. lampen = (P_dimmer × derating) / P_lamp. LED-lampen hebben een veel lager vermogen dan gloei- of halogeenlampen, maar genereren bij inschakeling een stroompiek (inrush current) tot 20× het nominale vermogen. Hierdoor mag een 400VA dimmer vaak veel minder LED-vermogen aansturen dan de nominale waarde suggereert, afhankelijk van dimmertype en fabrikantgegevens. Trailing-edge dimmers (fase-afsnijding) zijn meestal geschikter voor LED dan leading-edge dimmers. Voor professionele installaties wordt vaak DALI-2 gebruikt; het bruikbare dimbereik blijft afhankelijk van driver, armatuur en inregeling. De minimale belasting van de dimmer mag niet worden onderschreden.

LED-dimmer kiezen: waar moet u op letten?

Trailing-edge (afsnijding) — Geschikt voor LED. Soepele regeling, geen bromingeluid. Derating-factor ≈ 50%.
Leading-edge (aansnijding) — Niet ideaal voor LED. Kan flikkering en bromingeluid veroorzaken. Derating-factor ≈ 30%.
DALI-2 — Professionele digitale lichtregeling. Geen derating-probleem op de bus, maar de driver moet DALI-dimbaar zijn.
1-10V analoog — Industrieel signaal. Driver moet 1-10V-compatibel zijn.

Wat is derating?

Een 400 VA dimmer kan niet 400 W aan LED-lampen dimmen. LED-lampen hebben een hoge inschakelstroom (inrush current), die tot 20× het nominale vermogen kan bedragen. De fabrikant specificeert daarom een LED-belastbaarheid die aanzienlijk lager is dan het nominale vermogen. Als vuistregel: halveer het dimmervermogen voor LED.

Inschakelstroom (inrush)

Bij het inschakelen van LED-lampen stroomt er kort een veel hogere stroom dan normaal. Dit kan dimmers doen uitvallen of beschadigen. Gebruik altijd een dimmer die specifiek voor LED is goedgekeurd, en houd rekening met de inrush-factor bij het kiezen van de dimmergrootte.

Praktische tips

Gebruik altijd dimbare LED-lampen — niet alle LED-lampen zijn dimbaar.
Combineer geen verschillende merken of typen LED-lampen op één dimmer.
Controleer de minimale belasting van de dimmer (vaak 10-25 W).
Bij kantoorverlichting: overweeg DALI-2 voor maximale flexibiliteit en energiebesparing.

Veelgestelde Vragen

Waarom gaan mijn halogeenspots wél goed op de oude dimmer, maar knipperen de LED-spots?

Oude dimmers werken met een te hoge minimale belasting (bijv. 40W). Vier LED-spots van 5W halen samen slechts 20W. De dimmer 'sluit' daardoor niet goed, wat resulteert in flikkeren of brommen.

Wat is de 10-20% derating-regel bij LED?

LED-lampen creëren bij het inschakelen een hoge inschakelpiek (inrush current) doordat de condensator in de fitting zich razendsnel vult. U mag een 300W LED-dimmer daardoor veilig slechts tot max 30W à 60W belasten.

Mijn LED dimmer heeft een min/max schroefje. Waar dient dit voor?

Hiermee stelt u de dode hoeken af. U draait het schroefje zover terug totdat de lampen zachtjes branden en net niet knipperen; daarmee stelt u het absolute werkende nulpunt in.

Wat betekent R, L, en C op een inbouwdimmer?

R is Ohmse belasting (gloeilampen), L is Inductief (spoeltrafo's voor halogeen), en C is Capacitief (elektronische trafo's). Voor retrofit LED 230V moet u uitsluitend een Fase-afsnijding (RC) dimmer gebruiken.

Is een DALI-systeem beter dan een reguliere wandschakelaardimmer?

Voor zakelijke installaties is DALI vaak beter beheersbaar dan een losse wandschakelaardimmer. Het werkelijke dimbereik, flickergedrag en laagste stabiele stand hangen wel af van driver, armatuur, commissioning en gekozen lichtscenario.

Verder binnen dit onderwerp

Verlichtingskwaliteit, kleur en drivers

CRI en kleurweergave

Rekenmachines

Normtabellen

Dossiers

Handleidingen

Veelgestelde vragen

Vergelijkingen

Toepassingen

Voor projecten

Projectactie binnen dit onderwerp

Gebruik de matrix om verder te rekenen, te controleren of een projectvraag voor te leggen.

Download projectchecklistGebruik Ra naast R9, toepassing en productdata.Controleer uw projectuitgangspuntenRa, R9 en kleurbeoordeling in projectcontext.

Dimmerberekening & LED Compatibiliteit