Wat is armatuurselectie?
Armatuurselectie is het proces van het kiezen van het juiste verlichtingsarmatuur op basis van de ruimtekenmerken, normvereisten en gebruikswensen. De keuze wordt bepaald door zes criteria: de vereiste verlichtingssterkte en UGR-grenswaarde (NEN-EN 12464-1), de IP-beschermingsgraad (NEN-EN 60529) voor stof- en waterbestendigheid, de IK-slagvastheid (NEN-EN 62262), de montagehoogte en plafondconstructie, het gewenste besturingsprotocol (DALI, 1-10V, Bluetooth) en het budget inclusief levenscycluskosten. Gangbare armatuurtypen zijn LED-panelen (600×600 mm) voor kantoren, LED-downlights voor winkels, LED-lineaire profielen voor gangen, LED-highbays voor magazijnen en waterdichte armaturen (IP65) voor industriële omgevingen. De Light Output Ratio (LOR) van het armatuur bepaalt hoeveel van de LED-lichtstroom daadwerkelijk de ruimte bereikt.
Het juiste armatuur kiezen
- LED-paneel 600×600 mm — De standaard voor kantoren met verlaagd plafond. Typisch 3.200-4.200 lumen, UGR < 19, goede gelijkmatigheid. Inbouw in systeemplafond of opbouw met frame.
- LED-downlight (inbouwspot) — Winkels, ontvangstruimten, horecagelegenheden. Beschikbaar in vaste en kantelbare uitvoering voor accent- of algemene verlichting.
- LED-lineair profiel — Kantoren, gangen, werkplaatsen. Aaneenschakelbaar voor doorlopende lichtlijnen. Direct, indirect of direct/indirect licht. Typisch 3.000-6.000 lm/m.
- LED-highbay — Magazijnen, fabriekshallen en sportzalen met plafondhoogten boven 6 meter. Hoge lichtstroom (10.000-40.000 lumen), smalle bundelhoek, IP65 uitvoering beschikbaar.
- LED-opbouwarmatuur — Voor ruimten zonder verlaagd plafond. Betonplafondmontage of pendel-ophanging. Beschikbaar met direct/indirect licht.
- LED-waterdicht armatuur — Industriële ruimten, parkeergarages, buitentoepassingen. IP65/IP66 bescherming, IK08/IK10 slagvastheid.
IP-beschermingsgraad (NEN-EN 60529)
De IP-code (Ingress Protection) geeft de bescherming van het armatuur tegen stof en water aan. Het eerste cijfer betreft stof (0-6), het tweede water (0-9):
- IP20 — Standaard droge binnenruimten (kantoor, woonkamer)
- IP44 — Beschermd tegen spatwater; vereist in badkamer zone 2 en keukens
- IP54 — Stofbeschermd en spatwaterdicht; werkplaatsen, garages
- IP65 — Stof- en straalwaterdicht; buitenverlichting, industrie, parkeergarages
- IP66 — Stof- en hogedrukwaterdicht; voedingsindustrie, carwash
- IP67/IP68 — Onderdompeling; grondspots, zwembadarmaturen
IK-slagvastheid (NEN-EN 62262)
De IK-code geeft de mechanische slagvastheid aan. Relevant voor sportverlichting, openbare ruimten en vandalismegevoelige locaties:
- IK06 — Standaard (1 joule) — kantoor, woonkamer
- IK08 — Verhoogd (5 joule) — school, parkeergarage, gang
- IK10 — Maximaal (20 joule) — sporthal, gevangenis, openbaar
Optische systemen en UGR-classificatie
- Microprismatisch (UPD) — UGR < 16-19, hoogste comfortniveau. Geschikt voor kantoren met beeldschermwerk.
- Opaal diffuser — UGR 19-22, zachte lichtverspreiding. Geschikt voor winkels en ontvangstruimten.
- Louvre/raster — UGR < 16, directioneel licht met afscherming. Klassiek kantoorzaalconcept.
- Reflector (aluminium) — Gerichte bundel, hoge efficiëntie. Geschikt voor highbay-armaturen.
Selectiecriteria samengevat
Bij de keuze van een armatuur moeten de volgende criteria worden afgewogen:
- Vereiste verlichtingssterkte en UGR-grenswaarde (NEN-EN 12464-1)
- IP- en IK-beschermingsgraad voor de toepassing
- Montagehoogte en beschikbare plafondconstructie
- Dimwens en besturingsprotocol (DALI, 1-10V, Bluetooth)
- Onderhoudsfactor en LMF-gevoeligheid voor de omgeving
- Budget en totale levenscycluskosten (TCO)