Wat is DALI-lichtbesturing?
DALI (Digital Addressable Lighting Interface) is de internationale standaard (NEN-EN 62386) voor digitale lichtbesturing in utiliteitsbouw. DALI vervangt de traditionele fase-dimming door een tweedraads bus-signaal (16V, maximaal 250 mA) dat digitale commando's naar individueel adresseerbare armaturen stuurt. Eén DALI-lijn ondersteunt maximaal 64 adressen, 16 groepen en 16 scènes. Het benodigde aantal lijnen wordt berekend met Lijnen = ⌈n / 64⌉, waarbij n het totale aantal componenten (LED-drivers plus sensoren) is. De maximale kabellengte bedraagt 300 meter bij 1,5 mm² doorsnede. DALI-2 is de huidige standaard met verbeterde interoperabiliteit en bidirectionele communicatie. DALI DT8 (Device Type 8) maakt Tunable White mogelijk voor mensgerichte verlichting. DALI D4i voegt IoT-diagnostiek toe voor energiemonitoring per armatuur.
DALI-2 Lichtbesturing: Planningsrichtlijnen voor gebouwen
Wanneer u een digitaal lichtplan opstelt, moet u zich houden aan de harde systeemgrenzen van één fysieke DALI-lijn:
- Max. 64 adressen: Zowel lampen (EVSA / LED-drivers) als sommige actiecomponenten gebruiken adressen. Bij meer dan 64 componenten moet u een nieuwe, fysiek gescheiden lijn toevoegen (via een DALI Gateway).
- Max. 16 Groepen & 16 Scènes: Elk uniek DALI-adres kan toegewezen worden aan groepen, handig voor ruimtes met grote groepenschakelaars ("presentatie modus", "alles uit").
- Stroombegrenzing (max. 250 mA): Een armatuur of schakelaar "slurpt" DALI-bus-stroom, doorgaans zo'n 2 mA per component. Een drukke lijn trekt de 250 mA sneller vol. Soms dwingt dit tot een max van 50 adressen in plaats van 64.
Bekabeling, lengte en spanningsval
DALI is vergevingsgezind: u sluit de DALI polen zonder speciale polariteitseisen (plus/min) aan, bijvoorbeeld via een extra draadpaar direct in een 5-aderige voedingskabel (L, N, PE, DA+, DA-).
- Totale lengte in een keten (topology: ster, in serie, vertakt) mag vaak maximaal 300 meter zijn bij een 1,5 mm² kabeldoorsnede.
- Dit komt door spanningsval op het bus-signaal: zakt de 16V busspanning aan het uiterste punt te ver onder de 9,5V à 10V, dan interpreteert de laatste lamp in de kamer de pulsen niet correct.
- Tip: houd een ruime marge (max 200–250 meter bij 1,5 mm²) en gebruik eventueel DALI Repeaters.
Voordelen en Toepassingen
- Individuele besturing — Bij traditionele verlichting brandt altijd het hele circuit. DALI groepeert logisch (software) in plaats van fysiek (hardwire met koper). Is de indeling van kantoorkamers omgegooid na een verhuizing? U herprogrammeert enkel digitaal. Geen nieuwe kabels.
- Besparing (BENG, NTA 8800) — Knoppen koppelen met True Daylight Harvesting (sensoren die exact compenseren tot het bureau op 500 lux zit) en PI-aanwezigheidsbesturing kan het energieverbruik (Lighting Power Density) tot 70% per jaar verminderen.
- Foutrapportage (Meldt defecte lampen) — Het onderhoudssysteem leest de verlichting periodiek elektrisch en digitaal uit.
- Dynamisch Wit (Tunable White) — Omschreven in DALI Device Type 8 (DT8), dit helpt mensgerichte verlichting mogelijk te maken – simulatie van het circadiaans kleurspectrum via dubbele LEDs met één adres.
Kiezen tussen DALI, ZigBee, of Casambi?
DALI-2 biedt de hoogste, door industrienormen (DiiA) geteste en meest toekomstvaste bedrade betrouwbaarheid voor decennia in een utiliteitsgebouw. Echter, voor kleinschaliger renovaties met hoge kosten voor muren openbreken, kiest men sneller draadloze, op Bluetooth of ZigBee-gebaseerde netwerken zoals Casambi, dat geen extra 2 koperdraden benodigt, welk uitsluitend over de 230V of de batterij van de schakelaar communiceert.